Nerwica lękowa, czyli zaburzenie lękowe – objawy, przyczyny, leczenie

Nerwica lękowa dotyka około 8% społeczeństwa, warto dodać, że dużo częściej problemy z nerwicą mają kobiety niż mężczyźni. Nerwica jest zaburzeniem lękowym, ale nie jest potocznie rozumianą chorobą, co potwierdza międzynarodowa klasyfikacja chorób ICD-10. Poniżej podział nerwic wg. klasyfikacji ICD-10, trzech głównych podtypów nerwic:

  • Zaburzenie lękowe z napadami lęku (lęk paniczny) – klasyfikacja ICD-10, F41.0 Istotną cechą tego zaburzenia są nawracające napady ostrego lęku (ataki paniki), które nie są ograniczone do jakiejś szczególnej sytuacji czy okoliczności, a więc są niemożliwe do przewidzenia. Jak w innych zaburzeniach lękowych, podstawowe objawy obejmują nagłe wystąpienie dolegliwości psychosomatycznych.
  • Zaburzenie lękowe uogólnione (zespół lęku uogólnionego, z angielskiego GAD) – klasyfikacja ICD-10, F41.1 Podstawową cechą lęku uogólnionego jest lęk niezwiązany z sytuacjami zewnętrznymi (lęk „wolno płynący”, lęk uogólniony). Dominujące objawy są zróżnicowane. Obejmują one skargi na stałe uczucie zdenerwowania, drżenie, napięcie mięśniowe, pocenie się, zawroty głowy, przyspieszone bicie serca i uczucie niepokoju. Zespół lęku uogólnionego często potocznie nazywa się lękiem wolno płynącym.
  • Zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane – klasyfikacja ICD-10, F41.2. Tę kategorię diagnostyczną stosuje się, gdy występują objawy lęku i depresji, ale żadne z nich nie przeważa w sposób zdecydowany i żaden z objawów rozważany z osobna, nie uzewnętrznia się w stopniu uzasadniającym każde z tych rozpoznań. Rozciągnięte w czasie poczucie bezsilności, wynikające z niemożności wyjścia nerwicy lękowej, może prowadzić do depresji.

Jakie są objawy nerwicy lękowej?

Nerwica lękowa objawy – fizyczne
Objawy nerwicy lękowej

Nerwica lękowa dzieli się na dwie kategorie objawów. Pierwszą są objawy somatyczne (fizyczne), natomiast drugą są objawy psychiczne. Poniżej przedstawię kilka objawów somatycznych nerwicy, szerzej o objawach pisaliśmy w artykule: Somaty, czyli czym są dolegliwości psychosomatyczne?

  • Ból bądź dyskomfort, odczuwanie pieczenia, kłucie serca (nerwobóle), potykanie się serca,
  • Ściskanie okolicach mostka, napięte mięśnie,
  • Szybkie bicie serca, wrażenie nieregularnego rytmu, kołatanie serca,
  • Wrażenie łaskotania serca, gniecenie powodujące odkaszlnięcie,
  • Wysokie skoki ciśnienia,
  • Duszności, Zadyszka, Brak Tchu,
  • Zawroty głowy, bądź uczucie pustki w głowie,
  • Ścisk wokoło głowy, uczucie nałożonego kasku.

Objawy psychiczne:

  • Depersonalizacja, czyli poczucie odcięcia od własnego ciała, nieczucie ciała, patrzenie na siebie z boku, nierealność co do swojej osoby, poczucie braku tożsamości,
  • Derealizacja to widzenie przez szybę, przez zasłonę, nierealność otoczenia, obcość bliskich osób, widzenie dwuwymiarowe, zmiana poczucia odległości,
  • Brak koncentracji, całkowite rozkojarzenie,
  • Niemożność odczuwania radości, szczęścia,
  • Poczucie odmiennego stanu rzeczywistości, poczucie odizolowania,
  • Dezorientacja,
  • Powtarzające się wkoło obsesyjne myślenie o chorobach i śmierci,
  • Myślenie egzystencjalne,
  • Trudności z myśleniem podczas rozmowy, przez brak koncentracji,
  • Upośledzenie pamięci,
  • Brak myśli lub natłok myśli.

Podsumowując, objawy mogą występować łącznie, pojedynczo lub po kilka naraz. Są nie do odróżnienia od objawów prawdziwych chorób. To sprawia, że nerwica lękowa jest bardzo często przyczyną odwiedzania gabinetów lekarskich, w celu wykluczenia chorób, których nie ma.

Nerwica lękowa – przyczyna ukryta w osobowości

Karen Horney
Karen Horney, psychoanalityk

Pierwotne przyczyny nerwicy lękowej są złożone, jednakże ich źródła należy szukać w osobowości. Kamieniem milowym, jeżeli chodzi o poznanie przyczyn nerwicy lękowej, była książka autorstwa Karen Horney pt. „Nerwica a rozwój człowieka”. Karen Horney była wybitnym psychoanalitykiem. Poświęciła swoje zawodowe życie na badanie osób z nerwicą lękową. W latach 50-tych XX wieku, Karen Horney, wraz z grupą lekarzy psychiatrów oraz psychologów, prowadziła badania pacjentów z nerwicą lękową. Autorka prezentuje pogląd, że problem nerwicy dotyka osoby nacechowane neurotycznie lub neurotyków. Jednocześnie zwraca uwagę, że pacjent nawet nie jest świadomy swoich problemów osobowościowych. Karen Horney cytuje słowa jednej ze swoich pacjentek, jako bardzo wymowny wstęp do problemu:

Gdyby nie otaczający ją świat, to wszystko byłoby w porządku

Powyższy cytat, doskonale obrazuje, że nerwica lękowa jest wynikiem wpływu otoczenia na pacjenta, a nie jego samego.

Jak leczyć nerwicę lękową?

Pokonaj nerwicę lękową
Leczenie nerwicy lękowej

Współczesna medycyna zaleca połączenie dwóch metod leczenia nerwicy lękowej. Jest to połączenie farmakoterapii oraz pracy z psychologiem, jednakże wszystkie związki przyczynowo skutkowe zaburzeń lękowych, lęku uogólnionego oraz objawów psychosomatycznych mają swoje źródło w osobowości. Problemy psychiczne mają źródło, powód i lekarstwo w samym pacjencie.

Poniżej przedstawię wady i zalety leczenia farmakologicznego, psychologicznego, oraz połączenia oby tych metod jednoczenie.

Zalety leczenia farmakologicznego

  • Szybka pomoc w redukcji lęku w przypadku benzodiazepin (już po 20 minutach),
  • Redukcja stanów niepokoju i lęku w przypadku stosowania leków SSRI/SNRI i pochodnych (efekty widać już po 14 dniach stosowania,
  • Leki SSRI/SNRI nie uzależniają.

Wady stosowania leków

  • Ryzyko uzależnienia od benzodiazepin już po miesiącu nieprzerwanego stosowania,
  • Zmniejszona skuteczność leczenia psychologicznego (brak możliwości pracy z w pełni doświadczanymi emocjami),
  • Ryzyko konieczności zmiany leków po pewnym czasie,
  • Nieprzyjemne skutki uboczne podczas przyjmowania leków w pierwszych 14 dniach.

Zalety psychoterapii

  • Realne leczenie problemów psychologicznych, stojących u podstaw zaburzeń emocjonalnych,
  • Zróżnicowane formy nurtów (TBP, Psychodynamiczna, Gestalt, kognitywna, psychoanaliza),
  • Długoterminowe skutki leczenia,
  • Brak konieczności przyjmowania leków

Wady psychoterapii

  • Koszty – najczęściej wymaga się 15 sesji raz w tygodniu, wizyty prywatne kosztują średnio 150 zł za sesję,
  • Czas, pacjenci oczekują wyników szybko. Psychoterapia to proces.
  • Skuteczność uzależniona głównie od pacjenta, jednakże “nietrafiony” psychoterapeuta lub psycholog, także może stanowić problem.

Wady i zalety połączenia farmakoterapii i psychoterapii

Przyjmując leki mające obniżyć poziom napięcia i niepokoju oraz jednocześnie pracując z psychologiem, pracujemy bardziej teoretycznie niż praktycznie. Aby móc skutecznie mierzyć skuteczność psychoterapii, musimy mieć z czym pracować – powinniśmy więc emocje odczuwać w pełni. Przyjmując leki, zmniejszamy lub nawet zabieramy sobie możliwość pracy z emocją, którą chcemy zrozumieć i zaakceptować. Bardzo ważna jest więc świadomość, czym są leki, po co je bierzemy oraz czego oczekujemy od leków i czego od psychoterapii. W innym przypadku, po odstawieniu leków, możemy bardzo się zdziwić nieskutecznością psychoterapii i odnieść błędne wrażenie, że leki to jedyne rozwiązanie.

Praca psychologa z pacjentem z nerwicą lękową bywa skomplikowana. Obecnie uważa się, że psychoterapia w nurcie behawioralno-poznawczym (TBP) jest najskuteczniejszą formą leczenia nerwicy lękowej. Należy zwrócić uwagę, że pacjent powinien mieć świadomość, że praca psychologa skupi się na pomocy, a nie rozwiązaniu problemów za pacjenta. To nie psycholog wychodzi z nerwicy, ale pacjent.

Skuteczne leczenie nerwicy lękowej to przede wszystkim praca na przyczynach, a to wymaga czasu. Dlatego średni czas wychodzenia z nerwicy lękowej to rok pracy. Właśnie tak długi czas, skłania większość do wyboru szybszej formy pomocy doraźnej, czyli leków. Pacjentów nie interesuje wizja wielomiesięcznych psychoterapii, nie są do tego gotowi i wcale tego nie chcą. Przecież ich problem wynika z otoczenia – to otoczenie stwarza problemy problem, a oni na tym cierpią. Niestety, dochodzi tu do pomylenia oczekiwań, możliwości, przyczyn i wyników. Nie ma więc się co dziwić, że tak trudno nerwicę lękową skutecznie pokonać. Zamiast leczyć przyczyny, próbuje się “leczyć objawy”.

Podsumowując, bez fundamentalnego zrozumienia psychologicznych mechanizmów nerwicy, nie możemy mówić o pracy na przyczynach i leczeniu nerwicy lękowej. Nie można biegać, nie umiejąc chodzić.

Napisz komentarz